Wat is een kantbank?
Een kantbank, ook wel kantpers genoemd, is een machine die met gecontroleerde perskracht een blijvende buiging in plaatmateriaal aanbrengt. De plaat wordt tussen een bovenstempel en een ondermatrijs geplaatst. De bovenstempel beweegt naar beneden en drukt het materiaal in de opening van de matrijs. Hierdoor ontstaat een zetting in de gewenste hoek.
De vorm van de stempel, de breedte van de matrijs en de persdiepte bepalen samen hoe de uiteindelijke buiging eruitziet. Door verschillende gereedschappen en instellingen te gebruiken, kunnen uiteenlopende hoeken, radiussen en profielen worden gemaakt.
Kanten is vooral geschikt voor plaatmateriaal. Het proces verschilt daarmee van walsen, waarbij een plaat geleidelijk rond wordt gevormd, en van lassen, waarbij afzonderlijke metalen onderdelen met elkaar worden verbonden.
Hoe werkt een kantbank stap voor stap?
Het kanten van plaatmateriaal bestaat uit verschillende stappen. Een nauwkeurig eindproduct begint niet pas bij de machine, maar al bij het controleren van de tekening, het materiaal en de gewenste maatvoering.
1. De technische tekening controleren
Voor het kanten wordt eerst bepaald welke vorm het eindproduct moet krijgen. Op de technische tekening staan onder andere de afmetingen, buighoeken, buigradiussen en toleranties aangegeven. Ook de volgorde waarin de verschillende zettingen moeten worden uitgevoerd, wordt vooraf beoordeeld.
Deze voorbereiding is belangrijk omdat eerdere buigingen invloed kunnen hebben op de bereikbaarheid van volgende zettingen. Bij een verkeerde volgorde kan een reeds gebogen deel bijvoorbeeld tegen de machine of het gereedschap aankomen.
2. Het juiste gereedschap selecteren
Een kantbank werkt met een bovenstempel en een ondermatrijs. De stempel oefent van bovenaf druk uit op het materiaal. De matrijs ondersteunt de plaat en heeft meestal een V-vormige opening waarin het materiaal wordt gedrukt.
Het juiste gereedschap wordt gekozen op basis van:
- De materiaalsoort
- De dikte van de plaat
- De gewenste binnenradius
- De benodigde buighoek
- De lengte van de zetting
- De vorm van het eindproduct
Een te smalle matrijsopening kan leiden tot een te kleine buigradius of beschadiging van het materiaal. Een te brede opening vraagt juist meer ruimte en kan invloed hebben op de nauwkeurigheid van de buiging.
3. De kantbank programmeren
Bij een CNC-kantbank worden de belangrijkste waarden digitaal ingesteld. Denk hierbij aan de positie van de achteraanslag, de persdiepte, de volgorde van de zettingen en de beweging van verschillende machineassen.
De achteraanslag helpt de operator om de plaat telkens op de juiste positie te leggen. Hierdoor komt iedere buiglijn op de vooraf bepaalde plaats. Bij seriewerk kan hetzelfde programma opnieuw worden gebruikt, waardoor de onderdelen op een consistente manier worden geproduceerd.
Ondanks de geautomatiseerde instellingen blijft de kennis van de operator belangrijk. Materiaalsoort, plaatdikte, walsrichting en terugvering kunnen namelijk invloed hebben op de werkelijke buighoek.
4. Het plaatmateriaal positioneren
Vervolgens wordt de plaat tegen de achteraanslag geplaatst. De operator controleert of het materiaal recht ligt en de juiste zijde naar boven is gericht. Dit is vooral belangrijk bij zichtwerk, gecoate platen of onderdelen waarbij de richting van de buiging bepalend is.
Bij grote of zware platen kunnen aanvullende hulpmiddelen nodig zijn om het materiaal tijdens het kanten te ondersteunen. Een stabiele positionering voorkomt ongewenste verschuivingen en helpt om de zetting over de volledige lengte gelijkmatig uit te voeren.
5. De plaat buigen
Wanneer de plaat correct ligt, beweegt de bovenstempel gecontroleerd naar beneden. Het materiaal wordt in de matrijs gedrukt en vervormt zodra de kracht hoog genoeg is. De stempel stopt op de geprogrammeerde positie, waarna deze weer omhoog beweegt.
De bereikte hoek wordt onder andere bepaald door de indringdiepte van de stempel. Hoe verder de stempel in de matrijs beweegt, hoe kleiner de buighoek doorgaans wordt. De benodigde perskracht hangt af van de materiaalsoort, plaatdikte, buiglengte en breedte van de matrijsopening.
6. De maatvoering controleren
Na de eerste zetting worden de hoek en afmetingen gecontroleerd. Indien nodig kunnen de instellingen van de kantbank worden gecorrigeerd. Dit is soms nodig door de natuurlijke terugvering van metaal.
Terugvering betekent dat het materiaal na het wegnemen van de druk gedeeltelijk naar zijn oorspronkelijke vorm terugveert. Om bijvoorbeeld een hoek van 90 graden te bereiken, kan het daarom nodig zijn om de plaat tijdens het kanten iets verder door te buigen. De mate van terugvering verschilt per materiaal, legering en plaatdikte.
Na goedkeuring van het eerste onderdeel kunnen de overige producten volgens dezelfde instellingen worden gekant.
Welke kantmethodes zijn er?
Een kantbank kan plaatmateriaal op verschillende manieren buigen. Welke methode het meest geschikt is, hangt af van de gewenste nauwkeurigheid, radius, productvorm en benodigde perskracht.
Vrijbuigen
Bij vrijbuigen raakt het materiaal de matrijs op twee punten en de bovenstempel op één punt. De plaat wordt niet volledig tegen de binnenzijde van de matrijs gedrukt. De buighoek wordt bepaald door hoe diep de stempel naar beneden beweegt.
Vrijbuigen is flexibel, omdat met hetzelfde gereedschap verschillende hoeken kunnen worden gemaakt. Bovendien is hiervoor relatief weinig perskracht nodig. Daarom wordt deze methode veel toegepast bij moderne CNC-kantbanken.
Onderbuigen
Bij onderbuigen wordt de plaat verder in de matrijs gedrukt, waardoor het materiaal nauwer aansluit op de vorm van het gereedschap. Hiermee kunnen nauwkeurige hoeken worden gemaakt, maar voor iedere gewenste vorm en radius is passend gereedschap nodig.
Strijkbuigen en platdrukken
Een plaatrand kan ook gedeeltelijk worden omgezet en daarna verder worden platgedrukt. Hierdoor ontstaat een dubbelgevouwen rand. Deze bewerking wordt onder andere gebruikt om scherpe plaatranden af te werken, extra stevigheid te creëren of een specifieke aansluiting te maken.
Welke materialen kunnen met een kantbank worden gebogen?
Verschillende metaalsoorten kunnen op een kantbank worden verwerkt. Veelgebruikte materialen zijn staal, RVS, aluminium en koper. Iedere materiaalsoort reageert anders op de uitgeoefende druk.
Staal is sterk en goed te kanten, maar vraagt bij grotere plaatdiktes om een hogere perskracht. RVS heeft doorgaans meer kracht nodig en vertoont relatief veel terugvering. Bij aluminium kanten moet rekening worden gehouden met de gekozen legering en buigradius, omdat sommige aluminiumsoorten gevoeliger zijn voor scheurvorming. Ook de walsrichting van het plaatmateriaal kan invloed hebben op de vervormbaarheid.
Niet alleen de materiaalsoort, maar ook de dikte, hardheid en oppervlakteafwerking bepalen welke instellingen en gereedschappen nodig zijn.
Welke factoren bepalen de kwaliteit van het kanten?
Een nauwkeurig gekant product ontstaat door verschillende factoren goed op elkaar af te stemmen. De belangrijkste aandachtspunten zijn:
- Plaatdikte: Een dikkere plaat vraagt om meer perskracht en vaak een bredere matrijsopening.
- Materiaalsoort: Staal, RVS en aluminium hebben ieder een andere sterkte en terugvering.
- Buigradius: Een te kleine radius kan leiden tot scheuren of ongewenste vervorming.
- Walsrichting: De richting waarin een plaat is gewalst kan invloed hebben op de kans op scheurvorming.
- Gereedschapskeuze: De stempel en matrijs moeten aansluiten op het materiaal en de gewenste vorm.
- Buigvolgorde: Bij meerdere zettingen moet iedere volgende buiglijn bereikbaar blijven.
- Toleranties: Onderdelen die later worden samengesteld, moeten binnen de afgesproken maatvoering blijven.
- Oppervlaktekwaliteit: Zichtdelen en gecoate platen moeten tijdens het proces tegen beschadigingen worden beschermd.
Door deze factoren vooraf te beoordelen, kunnen afwijkingen worden beperkt en ontstaat een eindproduct dat correct aansluit op de technische tekening.
Wat zijn de voordelen van een CNC-kantbank?
Een CNC-kantbank maakt het mogelijk om plaatmateriaal snel, nauwkeurig en herhaalbaar te vormen. De digitale besturing zorgt ervoor dat buighoeken en afmetingen nauwkeurig kunnen worden ingesteld. Hierdoor blijft de kwaliteit bij seriewerk constant en kunnen zowel eenvoudige als complexe profielen worden geproduceerd. Ook zijn meerdere zettingen binnen één onderdeel mogelijk. Door onderdelen slim uit één plaat te vormen, zijn soms minder lasverbindingen en bevestigingsmiddelen nodig. Eerder opgeslagen programma’s kunnen bovendien opnieuw worden gebruikt voor herhaalopdrachten.
Met een kantbank kunnen uiteenlopende producten worden gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan hoekprofielen, U-profielen, Z-profielen, machinebehuizingen, bedieningspanelen, metalen bakken, afdekkappen en frameonderdelen. Ook plafondplaten, wandpanelen, bevestigingsbeugels en onderdelen voor de interieur- en machinebouw kunnen met deze techniek worden geproduceerd. Bij complexere producten wordt het kanten vaak gecombineerd met andere vormen van plaatbewerking, zoals lasersnijden, ponsen, lassen of nabewerken.
Plaatmateriaal kanten bij Van Veen Metal Products
Elke opdracht vraagt om een passende combinatie van materiaal, gereedschap, buigradius en zetvolgorde. Daarom kijken onze specialisten niet alleen naar de afzonderlijke zetting, maar ook naar de functie, maatvoering en verdere productie van het complete onderdeel.
Wil je weten of jouw plaatwerk met een kantbank kan worden geproduceerd? Neem dan vrijblijvend contact op met Van Veen Metal Products. We denken graag mee over de juiste materiaalkeuze, vormgeving en productiemethode.